Innovatieve technologieën maken Nederland veilig, gezond en economisch sterker. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) stimuleert daarom kleine en grote ondernemers via de innovatieregeling WBSO om hierin te investeren. In 2025 werd het record aan projecten van € 8,7 miljard geëvenaard. Dat staat in het jaarverslag dat minister Heleen Herbert (EZK) heeft gepubliceerd.

Elke ondernemer kan met de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO) loonkosten en andere uitgaven voor het doen van onderzoek en ontwikkeling (R&D) verlagen. Bijna 19.000 bedrijven maakten in 2025 gebruik van de WBSO, 97% van hen komen uit het mkb: beide hoeveelheden zijn gelijk aan 2024. Het bedrag aan innovatieprojecten (€8,7 miljard) is hoger dan in 2024 (€ 8,36 miljard).

Minister Heleen Herbert (EZK): “Innovatie is nodig. Natuurlijk voor het oplossen van maatschappelijke uitdagingen zoals zorg, verduurzaming en digitalisering. Maar ook om onze technologische afhankelijkheden te verminderen en om de sterk toegenomen internationale concurrentie aan te gaan. Ondanks economische uitdagingen blijven ondernemers hierin investeren, maar dit gebeurt nog niet voldoende. Vooral de private investeringen blijven in Nederland en Europa achter. Het kabinet laat daarom in 2026 het budget van de WBSO-regeling opnieuw groeien om bedrijven te stimuleren om zelf meer te innoveren.”

Investeringen in innovaties Nationale Technologiestrategie nemen toe

Het kabinet heeft sinds begin 2024 een Nationale Technologiestrategie. Ondernemers zijn het afgelopen jaar met gebruik van de WBSO-regeling weer meer in daaraan gerelateerde innovaties gaan investeren. Het gaat om bijvoorbeeld quantumtechnologie, cybersecurity, kunstmatige intelligentie (AI), slimme machines & systemen (mechatronica) en schone energiebronnen- en opslag. Koplopers zijn AI (+29%) en cybersecurity (+13%).

Het werk waar de bedrijven de WBSO-regeling voor hebben ingezet omvat ruim 90.000 toegekende arbeidsjaren. De meeste bedrijven zijn gevestigd in de regio’s Groot-Amsterdam, het zuidoostelijke deel van Noord-Brabant en Utrecht.

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voert de WBSO-regeling uit namens het ministerie van EZK. Praktijkvoorbeelden en informatie zijn te vinden in het WBSO-jaarverslag. Het kabinet heeft op Prinsjesdag besloten om het budget van de WBSO voor dit jaar (2026) verder te laten stijgen naar € 1,8 miljard (was € 1,6 miljard).

De overstap naar duurzame energie blijft financieel haalbaar voor Nederland. De kosten en opbrengsten verschillen wel sterk tussen huishoudens, bedrijven en overheid. Daarom zijn duidelijke keuzes nodig over de verdeling hiervan. En over beleid en investeringen. Dat blijkt uit onderzoek waaraan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) meewerkte.

Eerste overzicht van kosten van de energietransitie

Het rapport brengt voor het eerst bestaande kennis samen over de kosten van de energietransitie. Denk aan:

• systeemkosten (alle kosten om energie te produceren, vervoeren, op te slaan en gebruiken);
• investeringen (bijvoorbeeld in het elektriciteitsnet en wind- en zonne-energie);
• effecten op de economie;
• verschillen in kosten en opbrengsten voor huishoudens, bedrijven en overheid.

Door deze kennis samen te brengen, ontstaat een beter en duidelijk beeld van de gevolgen van de energietransitie voor de economie in Nederland.

Grote investeringen nodig

Volgens het rapport verandert het energiesysteem de komende jaren sterk. Nederland gaat meer elektriciteit gebruiken en wordt minder afhankelijk van fossiele energie uit het buitenland. Daarvoor zijn grote investeringen nodig in onder meer elektriciteitsnetten, warmtepompen, duurzame energie en elektrisch vervoer. Tussen 2019 en 2023 groeiden de investeringen hierin al met ongeveer 60%. De totale systeemkosten stijgen beperkt.

Kosten veranderen

Een belangrijk inzicht is dat de kosten veranderen. Nu bestaan ze vooral uit brandstofkosten. In de toekomst bestaat een groter deel uit investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur (zoals elektriciteitsnetten en kabels) en flexibiliteit (zoals energieopslag en het beter afstemmen van vraag en aanbod van energie). Ook wordt er meer geïnvesteerd in de opwek en het eindgebruik van energie.

Gevolgen voor huishoudens en bedrijven

Huishoudens en bedrijven die verduurzaming kunnen betalen, hebben uiteindelijk vaker lagere energiekosten. Wie die mogelijkheden niet heeft, betaalt juist meer. Bij huishoudens spelen bijvoorbeeld woningtype, vervoer en energieverbruik een rol. Ook bedrijven verschillen sterk. Sectoren die veel energie nodig hebben (zoals chemie en staal) krijgen vaker te maken met hogere kosten en concurrentiedruk. Het productieproces en de mogelijkheden om over te stappen naar elektriciteit bepalen ook hoe kosten en investeringen uitpakken voor bedrijven.

Meer kennis nodig

Het rapport laat zien waar nog kennis ontbreekt. Deze kennis helpt overheid, bedrijven en huishoudens om betere keuzes te maken over het toekomstige energiesysteem. Het gaat bijvoorbeeld om verschillen in kosten en opbrengsten, economische effecten op de lange termijn en de verdeling van investeringen.

Lees het onderzoek

Wilt u alle resultaten van het onderzoek lezen? Bekijk dan het volledige rapport 'Kosten van de energietransitie' op energy.nl.

Werknemers met een flexibel arbeidscontract krijgen meer zekerheid over hun inkomen en hun werktijd. De Tweede Kamer heeft vandaag het wetsvoorstel dat dit regelt van minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangenomen. Nederland telt met afstand de meeste mensen met een flexcontract van de hele EU: 2,7 miljoen mensen. Dat zijn er bijna 3 op de 10. Er komen daarom strengere regels om draaideurconstructies met tijdelijke contracten te voorkomen. En oproepcontracten worden vervangen door contracten met een minimumaantal uren dat je standaard wordt betaald en ingeroosterd. Als ook de Eerste Kamer instemt kan het wetsvoorstel per 1 januari 2028 in werking treden.

Minister Hans Vijlbrief: “Met dit wetsvoorstel krijgen mensen meer zekerheid over hoeveel uren ze werken en hoe hoog hun inkomen is. Als je dat weet kan je plannen maken voor de toekomst. En die zekerheid biedt ook ruimte voor scholing en ontwikkeling, wat goed is voor de werknemer en de werkgever. Dit wetsvoorstel heeft de steun van zowel de vakbonden als de werkgevers, en ik ben heel blij dat nu ook een grote meerderheid in de Kamer het steunt. Ik ga de Eerste Kamer vragen dit wetsvoorstel snel op de agenda te zetten, zodat we snel aan de slag kunnen.”

Draaideurconstructies

Met deze nieuwe wet wordt het uitgangspunt dat tijdelijke contracten alleen bedoeld zijn voor tijdelijk werk. Na een tijdelijk contract moeten werknemers sneller een vast dienstverband krijgen en mogen zij niet meer na 6 maanden opnieuw een tijdelijk contract krijgen.

Oproepcontracten

In plaats van de nulurencontracten komt er een bandbreedtecontract. Daarin wordt er een minimum- en een maximumaantal uren afgesproken, waarbij het verschil maximaal 130% is. Dit betekent dat bij een minimum van 10 uur het maximum 13 uur is. Oproepen die boven het maximum zitten mogen door de werknemer geweigerd worden. En als er structureel meer wordt gewerkt moet er een contract worden aangeboden met een hoger aantal uren.

Uitzendkrachten

Mensen die werken via een uitzendbureau moeten minimaal gelijkwaardige arbeidvoorwaarden krijgen als mensen die regulier in dienst zijn. Dit volgde voor beloning al uit een uitspraak van het Europees Hof van Justitie, en wordt nu voor alle arbeidsvoorwaarden vastgelegd in de Nederlandse wet. Ook worden de fases van uitzendwerk waarin je elke dag kan worden ontslagen of niet weet hoeveel uren je kan werken verkort van anderhalf jaar naar 1 jaar. Op die manier zorgt het wetsvoorstel voor meer zekerheid voor uitzendkrachten.

Aanpassingen door de Tweede Kamer

De Tweede Kamer heeft enkele aanpassingen gemaakt in de wet. Zo mag er na 3 tijdelijke contracten 3 jaar lang geen tijdelijk contract meer worden afgesloten. In het eerdere wetsvoorstel was dit nog 5 jaar. Ook mogen AOW-gerechtigden straks nog wel op een oproepcontract werken. De wet kende deze uitzondering al voor jongeren, scholieren en studenten met bijbanen. En tot slot krijgt de minister de mogelijkheid om in te grijpen als er sprake van structurele onderbetaling in de uitzendsector.

Arbeidsmarktpakket

Samen met enkele andere wetsvoorstellen vormt dit voorstel een hervorming van de Nederlandse arbeidsmarkt die moet zorgen voor meer zekerheid voor werknemers en meer wendbaarheid voor ondernemers. Het is het eerste grote wetsvoorstel van het arbeidsmarktpakket dat is aangenomen. Deze wetsvoorstellen vloeien voort uit afspraken die het kabinet in 2023 heeft gemaakt met vakbonden en werkgevers en zijn gebaseerd op het rapport van de commissie Borstlap uit 2020 en het SER-advies uit 2021.

Uitval van energie, mobiele communicatie of de cloud. Producten, onderdelen, machines of grondstoffen die ineens niet meer binnenkomen. Afhankelijkheden van ondernemers voor hun processen zijn groot. Terwijl die door zowel natuurverschijnselen, technische storingen als vijandige opzet kunnen uitvallen. Meer dan de helft (51%) van het Nederlandse bedrijfsleven geeft aan hiervoor géén voorzorgmaatregelen te nemen. Daarom start het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) een Denk Vooruit publiekscampagne voor bedrijven, zodat zij zich beter voorbereiden op verstoringen.

Met de boodschap: ‘Blijft jouw bedrijf draaien in een noodsituatie? Start je eigen Draaiboek’ krijgen ondernemers de oproep om na te gaan welke processen voor hun bedrijf cruciaal zijn en wat ze kunnen doen om afhankelijkheden te verminderen en weerbaarheid te vergroten. Met een eigen draaiboek kunnen ze vastleggen hoe ze zich voorbereiden en wat er in de eerste 72 uur van een crisis moet gebeuren.

Uit nieuw onderzoek in opdracht van het ministerie van EZK blijkt vandaag ook dat ondernemers hun eigen weerbaarheid als laag tot zeer laag inschatten. Slechts 3 op de 10 ondernemers (29%) denken dat hun bedrijf in grote mate weerbaar is tegen spionage en 2 op de 10 (19%) tegen de economische gevolgen van oorlog(sdreiging). Een kwart (25%) van de ondernemers vindt het eigen bedrijf weerbaar tegen de specifieke gevolgen van uitval van gas en water en maar iets meer dan 1 op de 10 bedrijven (15%) tegen uitval van internet en clouddiensten.

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat): “De afhankelijkheid van energie, grondstoffen en digitalisering is al groot voor ondernemers. Landen zetten bovendien de controle over grondstoffen en producten steeds vaker in als geopolitiek wapen. Daarmee neemt de kans op verstoringen in toelevering of uitval van processen verder toe. Dat merken we nu al bijvoorbeeld door de situatie in het Midden-Oosten.” 

De minister vervolgt: “Onderzoek laat zien: de weerbaarheid van Nederlandse ondernemers is nog te laag en de afhankelijkheden zijn te groot. Dat moet beter en daarom ook deze campagne. Als je als bedrijf door kan gaan, help je niet alleen jezelf, maar ook je klanten, toeleveranciers en je omgeving.”

Denkvooruit.nl/bedrijven

Voorbereid zijn is voor bedrijven is van groot belang. Vanuit het oogpunt van ondernemerschap zelf en vanwege het belang van een weerbaar bedrijfsleven voor onze samenleving en economie. Wanneer bedrijven zijn voorbereid wordt de impact van noodsituaties op de samenleving en economie lager en kunnen we schokken beter opvangen. Tijdens langdurige verstoringen of internationale conflicten kunnen zo belangrijke producten en diensten geleverd blijven worden.

Steeds meer bedrijven bereiden zich daarom voor. Dat is goed voor elke ondernemer, hun toeleveranciers, klanten én voor Nederland. Want als bedrijven blijven draaien, blijft Nederland draaien. Bedrijven starten hun eigen draaiboek op denkvooruit.nl/bedrijven.